जवळजवळ कोणत्याही वाढदिवस किंवा वर्धापनदिनाच्या मेळाव्यात जा आणि केक कधीतरी दिसण्याची चांगली शक्यता आहे. मेणबत्त्या पेटवल्या जातात, कॅमेरे बाहेर येतात आणि उत्सव सुरू राहण्यापूर्वी प्रत्येकजण परिचित विधीसाठी थांबतो. वैयक्तिक टप्पे चिन्हांकित करण्याचा हा एक स्वीकृत भाग बनला आहे की बरेच लोक याबद्दल प्रश्नच विचारत नाहीत. तरीही बरेच लोक शांतपणे ती परंपरा मागे सोडतात. ते दिवस प्रवासात घालवू शकतात, मूठभर नातेवाईकांसह रात्रीचे जेवण घेऊ शकतात, स्वयंसेवक किंवा कोणत्याही समारंभाशिवाय सामान्य संध्याकाळचा आनंद घेऊ शकतात. मानसशास्त्र असे सुचवते की या निवडी क्वचितच प्रसंगाला नाकारल्या जातात. अधिक वेळा, ते व्यक्तिमत्व, प्रेरणा आणि उत्सवांशी संलग्न वैयक्तिक अर्थांमधील फरक प्रतिबिंबित करतात.
काही लोक वैयक्तिक वाटणारे उत्सव का पसंत करतात
कालांतराने त्यांची पुनरावृत्ती होत असल्याने सीमाशुल्क शक्तिशाली बनतात. कुटुंबे त्यांना कमी करतात, मित्र त्यांच्याकडून अपेक्षा करतात आणि सोशल मीडिया अनेकदा उत्सव विशिष्ट मार्गाने दिसला पाहिजे या कल्पनेला बळकटी देतो.त्यामुळे केक कापल्याशिवाय वाढदिवस अपूर्ण असल्याचा आभास निर्माण होऊ शकतो. तरीही सर्वच लोक परंपरांचा समान अनुभव घेत नाहीत. एखाद्या व्यक्तीला जे उबदार आणि परिचित वाटते ते दुसऱ्याला अनावश्यक वाटू शकते. तारीख स्वतःच अजूनही महत्त्वाची आहे. हे फक्त वेगळ्या स्वरूपात चिन्हांकित केले आहे.सायन्स डायरेक्टमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासानुसार, ‘स्व-निर्णय सिद्धांत‘, मानसशास्त्रज्ञ एडवर्ड डेसी आणि रिचर्ड रायन यांनी असा युक्तिवाद केला की जेव्हा लोक त्यांच्या कृती बाहेरील दबावाऐवजी खऱ्या वैयक्तिक निवडीतून येतात तेव्हा त्यांना अधिक समाधान मिळते. वाढदिवसाला लागू केलेली, ही कल्पना काही लोक कर्मकांडांमध्ये रस का गमावतात हे स्पष्ट करण्यात मदत करते त्यांना ते करणे बंधनकारक वाटते. केक कापताना प्रत्येकाला त्याची अपेक्षा असते म्हणून घडत असल्यास, या कृतीला थोडेसे भावनिक मूल्य असू शकते. वैयक्तिक प्राधान्ये प्रतिबिंबित करणारे काहीतरी करण्यात समान वेळ घालवणे, मग ते कुटुंबाला भेट देणे, शांतपणे फिरणे किंवा आवडते जेवण सामायिक करणे, अधिक फायद्याचे वाटू शकते कारण निर्णय व्यक्तीचा आहे.
अंतर्मुख लोक सहसा शांत उत्सव का पसंत करतात
सर्वांनाच लक्ष केंद्रीत करण्यात आनंद मिळत नाही. बिग फाइव्ह मॉडेलवर आधारित कामासह व्यक्तिमत्व संशोधनाने असे सुचवले आहे की लोक मोठ्या सामाजिक प्रसंगी किती सोयीस्कर आहेत यात फरक आहे.सायन्स डायरेक्टमध्ये प्रकाशित संशोधन,’व्यक्तिमत्व आणि जागा: अंतर्मुखता आणि एकांत‘ असे दिसून येते की अधिक अंतर्मुख व्यक्तिमत्त्व असलेली एखादी व्यक्ती अतिथींनी भरलेल्या खोलीपेक्षा लहान संमेलनास प्राधान्य देऊ शकते. गाणे, छायाचित्रे आणि सेरेमोनिअल केक यांसह येणारे लक्ष आनंददायक वाटण्याऐवजी थकवणारे वाटू शकते. एक शांत उत्सव मित्र किंवा नातेवाईकांबद्दल आपुलकीची कमतरता दर्शवत नाही.
वैयक्तिक अनुभव उत्सवाच्या विधींना कसे आकार देतात
परिचित प्रथांना कधीकधी विरोध का केला जातो याचे आणखी एक मानसिक स्पष्टीकरण आहे. जॅक ब्रेहमच्या सायकोलॉजिकल रिॲक्टन्स थिअरीने असे सुचवले आहे की जेव्हा लोकांना वाटते की त्यांचे निवडण्याचे स्वातंत्र्य मर्यादित आहे.त्या प्रतिसादाला संघर्ष किंवा मतभेदाची गरज नसते. चांगल्या अर्थाच्या कुटुंबातील सदस्यांकडून सौम्य आग्रह देखील परंपरा कमी ऐच्छिक वाटू शकतो. अशा परिस्थितीत, केक नाकारणे किंवा त्याच्या जागी अन्य क्रियाकलाप करणे हे विधीबद्दल कमी आणि वैयक्तिक स्वायत्ततेची भावना जपण्याबद्दल अधिक असू शकते.सामायिक परंपरांना लोक क्वचितच समान भावना जोडतात. सामाजिक मानसशास्त्राने फार पूर्वीपासून हे ओळखले आहे की एखाद्या घटनेचा अर्थ वैयक्तिक अनुभवाने आकारला जातो जितका क्रियाकलाप स्वतःच असतो.काही कुटुंबांसाठी, केकभोवती एकत्र येणे ही जवळीक आणि सातत्य दर्शवते. इतरजण वाढदिवसाला प्रतिबिंब, कृतज्ञता किंवा प्रियजनांसोबत अखंडित वेळ घालवून जोडू शकतात. केक वगळणारी व्यक्ती त्या दिवशी खूप महत्त्व देऊ शकते, परंतु त्यांनी निवडलेले चिन्ह वेगळे आहे.
सामाजिक चिंता उत्सवांवर कसा प्रभाव टाकू शकते
सामाजिक चिंता अनुभवणाऱ्या लोकांसाठी मोठे उत्सव देखील कठीण होऊ शकतात. जेव्हा प्रत्येकजण व्हिडिओ पाहतो, गातो किंवा रेकॉर्ड करतो तेव्हा गटासमोर उभे राहणे खरोखर अस्वस्थता निर्माण करू शकते. ‘पबमेड सेंट्रल’मध्ये प्रकाशित केलेला अभ्याससामाजिक चिंता आणि सामाजिक चिंता विकार मध्ये सांस्कृतिक पैलू‘ याचा अर्थ असा नाही की केक कापण्याचे टाळणाऱ्या प्रत्येकाला चिंता असते. शांत प्रसंगाला प्राधान्य देण्याची अनेक कारणे आहेत. तरीही, ज्यांना लोकांचे लक्ष तणावपूर्ण वाटते त्यांच्यासाठी, तो एकच विधी काढून टाकल्याने संपूर्ण उत्सव शांत आणि अधिक आनंददायक वाटू शकतो.बरेच लोक हळूहळू विधी विकसित करतात ज्यांचा केक किंवा पार्टीशी फारसा संबंध नाही. काही वार्षिक सहल करतात, इतर जर्नलमध्ये लिहितात, कौटुंबिक रेसिपी बनवतात, बागेत काहीतरी लावतात किंवा धर्मादाय देणगी देतात.या सवयी खूप महत्त्वाच्या ठरू शकतात कारण त्या अपेक्षेपेक्षा वैयक्तिक मूल्यांमधून वाढतात. कालांतराने ते एखाद्या प्रथेपेक्षा अधिक मजबूत भावनिक अर्थ धारण करू शकतात कारण ते नेहमीच केले गेले आहे.
उत्सव खरोखर अर्थपूर्ण बनवते
केक कापण्याचा समारंभ वगळणे हे चुकीचे वाचणे सोपे आहे, विशेषत: जेव्हा वाढदिवस आणि वर्धापनदिन हे एक परिचित वैशिष्ट्य बनले आहे. मानसशास्त्र एक शांत स्पष्टीकरण देते. लोक व्यक्तिमत्व, भावनिक आराम आणि महत्त्वाच्या क्षणांपासून अर्थ निर्माण करण्याच्या पद्धतींमध्ये भिन्न असतात.प्रसंग स्वतःच काही कमी महत्त्वाचा नसतो. त्यात काय बदल होतात ते स्वरूप. काहींना, गर्दीची खोली आणि मेणबत्त्या अगदी योग्य वाटतात. इतरांसाठी, त्यांना सर्वात महत्त्वाची असलेली स्मृती एखाद्या सामान्य संभाषणातून, शांत दुपारच्या किंवा केवळ त्यांच्याशी संबंधित असलेल्या परंपरेतून येऊ शकते.
