इराण होर्मुझ सामुद्रधुनीमध्ये यूएस युद्धनौकांवर संभाव्य हल्ल्यांचा एक भाग म्हणून खाणी वाहून नेण्यासाठी प्रशिक्षित डॉल्फिनच्या वापरावर विचार करत आहे, या क्षेत्रातील वाढत्या तणावादरम्यान एक असामान्य आणि वादग्रस्त युक्ती अधोरेखित केली आहे.आर्थिकदृष्ट्या हानीकारक नाकेबंदीनंतर इराणमध्ये दबाव वाढत असताना ही कल्पना उदयास आली आहे ज्यामुळे त्याची तेल निर्यात आठवडे मर्यादित आहे. युनायटेड स्टेट्सबरोबर एक नाजूक युद्धविराम कायम असताना, काही इराणी कट्टरपंथी परिस्थितीला युद्धाची कृती म्हणून पाहतात आणि नूतनीकरण लष्करी कारवाईची मागणी करत आहेत.
द वॉल स्ट्रीट जर्नलच्या वृत्तानुसार, अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की शत्रूच्या जहाजांवर हल्ला करण्यासाठी खाणींनी सुसज्ज डॉल्फिन तैनात करणे ही कारवाई समाविष्ट असू शकते. आर्थिक संकट अधिक गडद होत असताना पूर्वी न वापरलेल्या शस्त्रास्त्रांचा विचार करण्यासाठी हा दृष्टीकोन एक व्यापक दबाव दर्शवतो.इराणने लष्करी प्रशिक्षित डॉल्फिनच्या वापराचा शोध घेण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. बीबीसीच्या म्हणण्यानुसार, देशाने 2000 मध्ये सोव्हिएत नौदलाकडून असे प्राणी विकत घेतले. त्या वेळी, त्यांच्या पाठीला जोडलेल्या हार्पूनचा वापर करून लक्ष्यांवर हल्ला करण्यासाठी आणि शत्रूच्या जहाजांवर संभाव्य कामिकाझ-शैलीतील हल्ल्यांसह स्फोटकांचा समावेश असलेल्या मोहिमा पार पाडण्यासाठी त्यांना प्रशिक्षण देण्यात आले होते.“नाकेबंदीला तेहरानमध्ये युद्धाचा पर्याय म्हणून नाही तर त्याचे वेगळे प्रकटीकरण म्हणून पाहिले जात आहे,” बर्लिन-आधारित संशोधन संस्था, SWP येथे मध्य पूर्वेतील व्हिजिटिंग फेलो, हमीद्रेझा अझीझी यांनी डब्ल्यूएसजेला सांगितले. “परिणामी, इराणच्या निर्णयकर्त्यांना लवकरच नूतनीकरणाचा संघर्ष दीर्घकाळापर्यंत नाकेबंदी सहन करण्यापेक्षा कमी खर्चिक वाटेल.”अहवाल दिलेल्या डॉल्फिन रणनीतीबरोबरच, इराण जलमार्गात पाणबुड्याही तैनात करू शकतो. इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सने सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या मुख्य फोन केबल्स कापण्याची धमकी देखील दिली आहे, ज्यामुळे जागतिक इंटरनेट संप्रेषणात व्यत्यय येऊ शकतो आणि तणाव आणखी वाढू शकतो.
खाण धोका आणि शिपिंग चिंता
होर्मुझची सामुद्रधुनी ओलांडायची की नाही याचा विचार करणाऱ्यांसाठी, समुद्राखालील खाणींऐवजी पाण्याच्या वरच्या हल्ल्यांचा धोका मुख्य प्रतिबंधक आहे. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी खाणींची संख्या आणि त्यामुळे निर्माण होणाऱ्या धोक्याच्या पातळीबद्दल परस्परविरोधी टिप्पण्या केल्या आहेत. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिकेच्या नौदलाला सामुद्रधुनीमध्ये खाणी घालणाऱ्या कोणत्याही इराणी बोटीला “गोळी मारून ठार” करण्याचे आदेश दिले आहेत.इराणच्या महत्त्वाच्या जलमार्गावर खाणकाम करण्याच्या क्षमतेबद्दल लष्कर चिंतित असताना, अधिकाऱ्यांनी आत्तापर्यंत असे म्हटले आहे की खाणींमुळे शिपिंगला मोठा धोका आहे. तरीही, विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, जलद गतीने आणि अधिक गर्दीच्या इराणी मार्गांऐवजी सामुद्रधुनीतून मध्यवर्ती मार्ग वापरून जहाजे पुन्हा सुरू करण्यासाठी खाणी साफ करणे आवश्यक आहे.यूएस नेव्ही त्याच्या सागरी सस्तन प्राण्यांच्या कार्यक्रमाचा एक भाग म्हणून हेलिकॉप्टर, समुद्र किनारी लढाऊ जहाजे, समुद्री ड्रोन आणि प्रशिक्षित डॉल्फिनसह खाण शोधणे आणि काढण्यासाठी अनेक पर्यायांची श्रेणी राखते. खाणी शोधण्यासाठी ते समुद्री ड्रोन देखील तैनात करते.संरक्षण कंपन्या आणि नौदल, ज्यात अमेरिकेचा समावेश आहे, माइन स्वीपिंग सुधारण्यासाठी मानवरहित प्रणाली आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा प्रयोग करत आहेत. तथापि, या तंत्रज्ञानाची संख्या मर्यादित राहते आणि सक्रिय संघर्षात मोठ्या प्रमाणात चाचणी केली जात नाही.
माइनस्वीपिंग कसे कार्य करते
माइनस्वीपिंग ऑपरेशन्स सामान्यत: स्कॅनिंगने सुरू होतात. RTX कॉर्पोरेशनने बनवलेले कॉमन अनक्र्युड सरफेस वेसेल, एका वेळी सुमारे 100 फूट रुंद समुद्रतळाचे भाग स्कॅन करण्यासाठी AQS-20 नावाने ओळखली जाणारी सोनार प्रणाली खेचते.MK18 मॉड 2 किंगफिश आणि जनरल डायनॅमिक्सने विकसित केलेल्या चाकू फिशसह बॅटरीवर चालणारे पाणबुडी ड्रोन, समुद्रतळाचे नमुने स्कॅन करण्यासाठी लहान बोटीतून तैनात केले जाऊ शकतात.एकदा खाणींची ओळख पटल्यानंतर, त्यांना तटस्थ करण्यासाठी समुद्रातील रोबोटची दुसरी लाट पाठविली जाऊ शकते, एकतर त्यांना दूरस्थपणे ट्रिगर करून किंवा स्फोटकांनी नष्ट करून. लष्करी विश्लेषक म्हणतात की तुलनेने अरुंद सामुद्रधुनीचे प्रारंभिक स्कॅन त्वरीत पूर्ण केले जाऊ शकते, त्यानंतर सापडलेल्या कोणत्याही खाणी काढण्यासाठी लक्ष्यित प्रयत्न केले जाऊ शकतात.
